تولید و پرورش قارچ دارویی گانودرما
تولید و پرورش قارچ دارویی گانودرما
پرورش قارچ گانودرما معمولا برروي قفسه ها و طبقات، و درون كيسه و یا بطري در سالنهای بسته صورت می گیرد.
کل دوره تولید قارچ گانودرما 110 روز (حدود 4 ماه) طول می کشد که 25 تا 30 روز مرحله ریسه دوانی، 15 روز مرحله پین زنی و رشد قارچ و 10 هفته بعدی مرحله برداشت قارچ می باشد.
خلاصه مراحل پرورش قارچ گانودرماروي طبقات به شرح زیر می باشد:
1-مرحله استقرار بسترکشت کهسالن با بسته های بستر کشت آماده پر می شود.
2- مرحله سفید شدن یا ریسه دوانی که به میسیلیوم فرصت داده می شود تا کل کیسه را پر کند این مرحله بین 25 تا 30 روز طول می کشد. در این مرحله نیاز به نور نیست . دمای سالن باید حدود 25 تا 27 درجه ساتیگراد ، رطوبت نسبی60 تا 70 درصد و غلظت دی اکسید کربن کمتر از ppm2000 باشد.
3- درطی مرحله پین زنی و رشد قارچوقتيکه ریسه های قارچ بطور كامل روي بسترکشت را پوشاند، شرايط محيطي در سالن پرورش به نحوي تنظيم مي شود كه براي تبديل رشد رويشي به رشد زايشي (توليد قارچ ) مناسب باشد. به اين منظور به عواملي از قبيل افزايش نور، انجام تنش سرمايي، تأمين رطوبت نسبي بالا و تأمين اكسيژن به مقدار كافي نياز مي باشد.برای شروع پین دهی و یا میوه دهی ، قبل از انجام عمليات هوادهي باید پنبه درب کیسه ها برداشته شود تا اکسیژن کافی به سطح بستر برسد. دمای سالن باید به 24درجه سانتیگراد کاهش یابد. رطوبت نسبي سالنهاي پرورش قارچ راب ايد با مه پاش و یا ازطریق 2تا3بارآب پاشی سالن درطول روز تامین و تا حد 85-82 درصد حفظنمود. مقدار نور لازم بیش از 800 لوکس به مدت 8 ساعت در شبانه روز می باشد که باید از نور خورشید به طور غیر مستقیم و یا از لامپ های مهتابی استفاده شود.پين های قارچ پس از حدود 15 روز نمايان شده و به زودي به حداكثر رشد خود مي رسد.
در این مرحله ورود حشرات باید کنترل شود. از توری های ریز که هر سانتی متر مربع آن دارای بیش از 16 خانه باشد در سالن باید استفاده کرد تا بویژه مگس های سیارید و فورید وارد نشوند.
- پین ها اگر به سمت باز شدن رفته اند، نور و عوامل محیطی سالن باید کنترل شود زیرا نور کم، دی اکسید کربن بالا و اکسیژن کم موجب رشد ساقه قارچ می شود.
- اگر بیماری باکتریایی در این مرحله مشاهده شود، از علائم آن زرد شدن قارچ است که باید با کنترل بیماری، کاهش رطوبت و خارج نمودن قارچ های آلوده، از شیوع بیماری جلوگیری کرد.
4- مرحله برداشت قارچ از زمانیکه قارچ گانودرما به حداكثر اندازه خود رسيد، آغاز می گردد. قارچ ها را بايد به محض بلوغ و در ابتدای مرحله پخش اسپور ها که با تغییر رنگ همراه است برداشت كرد(از پایه برداشت نمود) عمليات برداشت را مي توان در چند فلاش انجام داد و اين به دليل ميزان بسترکشت است كه مي تواند مواد مورد نياز قارچ را طي چند مرحله برداشت تأمين نمايد.برداشت قارچ بايد به طريقه بيرون كشيدن قارچ از بستر کشت انجام شود. قارچها باید با چاقوی اره ای تیز از سطح بستر بریده و جدا شوند. قسمت برش خورده روي سطح بستر نباید باقی بماند زیرا محيط مناسبي را براي ورود تريكودرما (كپك سبز ) فراهم می سازد. در مرحله برداشت از هیچ سمی نباید استفاده شود.
- پرورش دهندگان معمولا در روش طبقاتی، 3 فلاش برداشت مي كنند و تقريباً 60-50% محصول از اولين فلاش برداشت مي شود. اولین فلاش برداشت، 35 روز بعد از پایان مرحله ریسه دوانی است. دومین فلش برداشت 40-35% محصول و در سومین فلش 15-10% محصول برداشت می شود. همه عوامل محیطی سالن در سه فلش ثابت است. معمولا بیش از دو فلش توصیه نمی شود و بهتر است سالن تولید تخلیه شود.
- توصيه مي شود كه در اين مرحله همه افراد در سالن پرورش قارچ داراي ماسك، دستكش و چكمه پلاستيكي باشند و آنها را در آب نمك اشباع و يا هيپوكلريت سديم قرار دهند. لباس ها و دست ها بايد تميز باشند تا سبب انتقال آفات و بيماريها نشوند.
5- مرحله تخليه سالن زمانی است که برداشت قارچ از بسترکشت دیگر از نظر اقتصادی به صرفه نباشد. ابتدا بسترکشت باقیمانده روي طبقات بخاردهی شده و سپس تخليه مي شود. رایج ترین روش، تزريق بخار و افزايش دماي اتاق تا 60 درجه و ثابت نگهداشتن آن در همين دما به مدت 8-6 ساعت مي باشد.
- عمليات كوك آوت بايد تمامي آفات و بيماريها را نابود كند. علاوه بر اين در مورد پسماندهایی كه به فروش مي رسد و يا دور ريخته مي شود، بايد از حذف كامل بيماريها و حشرات آن مطمئن بود.
- پس از تخلیه بسترکشت كوك آوت شده از سالن، سالن تولید بايد كاملاً تميز شود وكف و ديگر سطوح سخت بايد كاملاً شسته و ضدعفوني شود.